ماجرای یادداشتی به بهانه روز جهانی مسجد

یادداشتی به بهانه روز جهانی مسجد

در این مطلب نکات مهم و اطلاعات مرتبط با این موضوع را مرور می‌کنیم.

پیامبر اسلام .ص.پس از هجرت و ورود به شهر مدینه، در نخستین گام در راستای تحقق حاکمیت اسلام ، اقدام به تاسیس نهادی اجتماعی ـ دینی که از پایه های حکومت اسلامی دران زمان محسوب می شد را در مکانی به نام مسجد بنیان نهاد وضمن عرضه اصول ومبانی دین اسلام از این پایگاه مقدس به مردم جهان ادبیات سیاسی جدیدی را پایه گزاری کرد.ادبیاتی که درآن حکومت کننده 'امام' و حکومت شونده 'امت' و مقر حاکمیت ' مسجد' بود.

اگربخواهیم برای مسجد به عنوان پایگاه اساسی دین اسلام کارکردهایی برشمریم می توان به کارکردهای مختلفی ازجمله موارد ذیل اشاره کرد :

الف. کارکردسیاسی : وسیع ترین و از مهمترین کارکردهای مساجد در صدر اسلام کارکرد سیاسی آنها بود، به طوری که مسجد رسما یک نهاد سیاسی در جامعه بهدشمار می رفت . صدور فرمانهای حکومتی، اعلام برنامه های حکومت،پذیرش سفیران کشورها و اقوام دیگر، انتشار وابلاغ اخبار مهمی چون اخبارجنگ، برپایی محافل مشورتی، بیعت کردن، انتصاب کارگزاران و سفیران ونیز استیضاح کارگزاران از کارکردهای سیاسی مهم آن زمان بود که همگی درمسجد صورت میگرفت.

ب. کارکرد علمی و آموزشی: یکی از کارکردهای مسجد درصدر اسلام،ارایه آموزشهای لازم به مسلمانان بود. تا آغاز قرن چهارم هجری قمری غالبا مساجد در غیراوقات نماز حکم مدارس را داشت و تمام معارف واحکام اسلامی ، اعم از آموزشی و پرورشی و حتی خواندن ونوشتن درآنجا انجام می گرفت. جلسات آموزشی در زمان پیامبر در مسجد مدینه، به قدری جالب بود که نمایندگان غیر مسلمان از دیدن مناظرو کوشش مسلمانان درفراگیری احکام و معارف شگفت زده می شدند.

ج. کارکرد اجتماعی و حمایتی: مساجد در زمان پیامبر اسلام سهم قابل توجهی در ایجاد عدالت اجتماعی و شکسته شدن نظام های طبقاتی و اخلاق اشرافی گری و مرزبندی های کاذب خون، نسب وثروت داشت و سبب جایگزین شدن فرهنگ برابری و برادری در محیط مساجد می شد. افزون بر این مساجد پناهگاه غریبان و در راه ماندگان بود ، به طوری که هرگاه فرد تازه واردی داخل یکی از شهرهای اسلامی می شد وکسی را نمی شناخت به سراغ مسجد آن شهر می رفت.

د. کارکرد حقوقی و قضایی: رسیدگی به امور قضایی ازدیگراموری بود که پیامبر در مساجد انجام می دادند.مسجد درآن زمان یک دادگستری به تمام معنا بود، که عموم کارهای دادخواهی در آنجا صورت می پذیرفت . حتی پیامبر در مسجد، قوانین حقوقی وضع می کردند و برای مسجد ومنبر شأن ویژه حقوقی قائل می شدند که از جمله آنها مراسم سوگند خوردن بود.